<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">9. Napuṃsakaliṅganāmikapadamālā</p>

<p rend="bodytext">Atha pubbācariyamataṃ purecaraṃ katvā niggahītantanapuṃsakaliṅgānaṃ ‘‘bhūtaṃ’’iccādikassa pakatirūpassa nāmikapadamālaṃ vakkhāma –</p>

<p rend="bodytext">Cittaṃ, cittāni. Cittaṃ, cittāni. Cittena, cittehi, cittebhi. Cittassa, cittānaṃ. Cittā, cittasmā, cittamhā, cittehi, cittebhi. Cittassa, cittānaṃ. Citte, cittasmiṃ, cittamhi, cittesu. Bho citta, bho cittā, bhavanto cittāni. <hi rend="bold">Yamakamahāthera</hi>mataṃ.</p>

<p rend="bodytext">Ettha kiñcāpi ‘‘cittā’’ti paccattabahuvacanaṃ ‘‘citte’’ti upayogabahuvacanañca anāgataṃ, tathāpi tattha tattha aññesampi tādisānaṃ niggahītantanapuṃsakarūpānaṃ dassanato <hi rend="bold">vibhaṅgapāḷi</hi>yañca ‘‘cha cittā abyākatā’’tiādidassanato gahetabbameva <pb ed="M" n="0.0299" />, tasmā ‘‘cittaṃ, cittāni, cittā. Cittaṃ, cittāni, citte’’ti kamo veditabbo. Niggahītantānañhi napuṃsakaliṅgānaṃ katthaci <hi rend="bold">o</hi>kārantapulliṅgānaṃ viya paccattopayogabahuvacanāni bhavanti. Tāni ca pulliṅgena vā saliṅgena vā aliṅgena vā saddhiṃ samānādhikaraṇāni hutvā kevalāni vā pāvacane sañcaranti. Atra ‘‘cattāro satipaṭṭhānā. Cattāro sammappadhānā. Sabbe mālā upentimaṃ. Yassa ete dhanā atthi. Cattāro mahābhūtā. Tīṇindriyā. Dve indriyā. Dasindriyā. Dve mahābhūte nissāya dve mahābhūtā, pañca viññāṇā, caturo aṅge adhiṭṭhāya, semi vammikamatthake, rūpā saddā rasā gandhā. Rūpe ca sadde ca atho rase ca. Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti evamādayo anekasatā pāḷippadesā daṭṭhabbā.</p>

<p rend="bodytext">Ettha pana ‘‘satipaṭṭhānā’’tiādīni padāni liṅgavipallāsavasena vuttānīti na gahetabbāni <hi rend="bold">satipaṭṭhāna</hi>saddādīnaṃ paṭhamekavacanaṭṭhāne <hi rend="bold">o</hi>kārantapulliṅgabhāvena ṭhitabhāvassa adassanato. ‘‘Cattāro’’tiādīniyeva pana padāni liṅgavipallāsavasena vuttānīti gahetabbāni niyogā niggahītantehi napuṃsakaliṅgehi <hi rend="bold">satipaṭṭhāna</hi>saddādīhi saddhiṃ tesaṃ samānādhikaraṇabhāvassa dassanatoti.</p>

<p rend="bodytext">Kecettha vadeyyuṃ – nanu ‘‘satipaṭṭhāno dhammo, citto dhammo, cittā dhammā’’tiādippayogadassanato <hi rend="bold">satipaṭṭhāna</hi>saddādīnaṃ <pb ed="M" n="0.0300" /><hi rend="bold">o</hi>kārantapulliṅgabhāvo labbhati. Evaṃ sante kasmā tumhehi <hi rend="bold">‘‘satipaṭṭhāna</hi>saddādīnaṃ paṭhamekavacanaṭṭhāne <hi rend="bold">o</hi>kārantapulliṅgabhāvena ṭhitabhāvassa adassanato’’ti vuttaṃ, kasmā ca ekantato <hi rend="bold">satipaṭṭhāna</hi>saddādīnaṃ niggahītantanapuṃsakaliṅgatā anumatā, nanu ‘‘satipaṭṭhāno dhammo, citto dhammo, cittā dhammā’’tiādidassanato ‘‘cattāro satipaṭṭhānā’’tiādīsupi <hi rend="bold">‘‘satipaṭṭhāna</hi>saddādayo liṅgavipallāsavasena vuttā’’ti vattabbāti? Na vattabbā, kasmāti ce? ‘‘Satipaṭṭhāno dhammo, citto dhammo, cittā dhammā’’tiādīsupi <hi rend="bold">satipaṭṭhānacitta</hi>saddādīnaṃ liṅgavipallāsavasena anicchitabbato. Tattha hi pulliṅgena <hi rend="bold">dhamma</hi>saddena yojetuṃ dhammissaro bhagavā <hi rend="bold">dhammā</hi>pekkhaṃ katvā ‘‘satipaṭṭhāno, citto, cittā’’ti ca abhāsi. Kevalā hi <hi rend="bold">satipaṭṭhāna</hi> cittasaddādayo <hi rend="bold">o</hi>kārantapulliṅgabhāvena katthacipi yojitā na santi, niggahītantanapuṃsakabhāvena pana yojitā santi.</p>

<p rend="bodytext">Tathā hi ‘‘citto gahapatī’’ti etthāpi pulliṅga<hi rend="bold">gahapati</hi>saddaṃ apekkhitvā viññāṇe pavattaṃ cittanāmaṃ paṇṇattivasena puggale āropetvā puggalavācakaṃ katvā ‘‘citto’’ti vuttaṃ. Yadi pana viññāṇasaṅkhātaṃ cittamadhippetaṃ siyā, ‘‘citta’’micceva vucceyya. Tasmā ‘‘citto gahapati, cittā itthī’’tiādīsu liṅgavipallāso na icchitabbo sāpekkhattā <hi rend="bold">citta</hi>saddādīnaṃ. Yathā ca ettha, evaṃ ‘‘satipaṭṭhāno dhammo, citto dhammo, cittā dhammā’’tiādīsupi liṅgavipallāso na icchitabbo. ‘‘Cattāro satipaṭṭhānā’’tiādīsu pana <hi rend="bold">satipaṭṭhāna</hi>saddādīnaṃ apekkhitabbāni padāni na santi, yehi te pulliṅgāni siyuṃ, tasmā ‘‘cattāro’’tiādīniyeva padāni parivattetvā ‘‘cattāri, sabbāni, etānī’’ti napuṃsakaliṅgavasena gahetvā ‘‘satipaṭṭhānā <pb ed="M" n="0.0301" />, sammappadhānā’’tiādīhi padehi yojetabbāni. Īdisesu ṭhānesu keci aṭṭhakathācariyā <hi rend="bold">ni</hi>kāralopaṃ icchanti ‘‘yā pubbe bodhisattānaṃ, pallaṅkavaramābhuje, nimittāni padissantī’’ti ettha viya. Adassanañhi lopo, tasmā ‘‘cattāri satipaṭṭhānāni, cattāri sammappadhānāni, sabbāni mālānī’tiādikā yojanā kātabbā.</p>

<p rend="bodytext">Keci pana ‘‘sabbe mālā upenti ma’’nti ettha <hi rend="bold">mālā</hi>saddaṃ itthiliṅganti maññitvā pulliṅgabhūtaṃ <hi rend="bold">sabbe</hi>saddaṃ itthiliṅgavasena parivattetvā ‘‘sabbā mālā’’ti atthaṃ kathenti. Taṃ kiñcāpi yuttataraṃ viya dissati, tathāpi na gahetabbaṃ. Na hi so bhagavā liṅgaṃ naññāsi, na ca ‘‘sabbā mālā upenti ma’’nti dve padāni itthiliṅgāni katvā vattuṃ na sakkhi. Yo evaṃ visadisaliṅgāni padāni uccāresi. Jānantoyeva pana bhagavā vattuṃ sakkontoyeva ca ‘‘sabbe mālā upenti ma’’nti visadisaliṅgāni padāni uccāresi, tasmā pulliṅgabhūtaṃ <hi rend="bold">sabbe</hi>saddaṃ ‘‘sabbānī’’ti napuṃsakaliṅgavasena parivattetvā <hi rend="bold">vibhaṅgapāḷiyaṃ</hi> ‘‘tīṇindriyā’’ti padaṃ viya lutta<hi rend="bold">ni</hi>kārena napuṃsakaliṅgena <hi rend="bold">mālā</hi>saddena yojetvā ‘‘sabbāni mālānī’’ti attho gahetabbo katthaci ‘‘yassa ete dhanā atthī’’ti ettha viya. Ettha hi yassa etāni dhanānīti attho. Idampettha sallakkhitabbaṃ. <hi rend="bold">Mālā</hi>saddo dviliṅgo itthinapuṃsakavasena. Tiṭṭhatu tassitthiliṅgattaṃ suviññeyyattā, napuṃsakatte pana tīṇi mālāni. ‘‘Mālehi ca gandhehi ca bhagavato sarīraṃ pūjentī’’tiādayo napuṃsakappayogānipi bahū sandissantīti.</p>

<p rend="bodytext">Yadi pana bho <hi rend="bold">māla</hi>saddo itthinapuṃsakavasena dviliṅgo, ‘‘sabbe mālā upenti ma’’nti ettha <hi rend="bold">mālā</hi>saddassa itthiliṅgabhāvaparikappane ko doso atthīti? Attheva itthiliṅgasaddassa <pb ed="M" n="0.0302" /> pulliṅgabhūtena sabbanāmikapadena saddhiṃ samānādhikaraṇabhāvassābhāvato, napuṃsakaliṅgassa pana pulliṅgabhūtena sabbanāmikapadena saddhiṃ samānādhikaraṇabhāvassa upalabbhanato. Teneva ca ‘‘ete dhanā’’tiādayo payogā pāvacane bahudhā diṭṭhā. Etthāpi pana vadeyyuṃ ‘‘dhanātiādīni vipallāsavasena pulliṅgāniyeva ‘‘ete’’tiādīhi samānādhikaraṇapadehi yojitattā’’ti. Na, napuṃsakāniyevetāni. Yadi hi ‘‘dhanā’’tiādīni pulliṅgāni siyuṃ, katthaci paccattekavacanaṭṭhāne ‘‘eso’’tiādīhi <hi rend="bold">o</hi>kārantasamānādhikaraṇapadehi yojitā <hi rend="bold">o</hi>kāranta<hi rend="bold">dhana</hi>saddādayo siyuṃ. Tathārūpānaṃ abhāvato pana ‘‘dhanā indriyā viññāṇā’’tiādayo saddā napuṃsakaliṅgāniyeva honti. Ayaṃ nayo paccattabahuvacanaṭṭhāneyeva labbhati. Napuṃsakaliṅgāni hi visadākārāni pulliṅgarūpāni viya hutvā pulliṅgehipi saddhiṃ caranti, napuṃsakā viya purisavesadhārino purisehīti niṭṭhametthāvagantabbaṃ.</p>

<p rend="bodytext">Athāpi te pubbe vuttavacanaṃ puna parivattetvā evaṃ vadeyyuṃ ‘‘citto gahapati, cittā itthī’’tiādīsu cittaṃ etassa atthīti citto, cittaṃ etissā atthīti cittā yathā ‘‘saddho, saddhā’’ti evaṃ assatthīti atthavasena gahetabbato liṅgavipallāso nicchitabbo, ‘‘satipaṭṭhāno dhammo, citto dhammo, cittā dhammā’’tiādīni pana evarūpassa atthassa aggahetabbato ‘‘satipaṭṭhānaṃ dhammo, cittaṃ dhammo, cittāni dhammā’’ti vattabbe liṅgavipallāsena ‘‘satipaṭṭhāno dhammo, citto dhammo, cittā dhammā’’tiādi vuttanti liṅgavipallāso icchitabbo’’ti? Tanna, ‘‘citto gahapatī’’tiādīsu pana ‘‘satipaṭṭhāno dhammo’’tiādīsu ca <hi rend="bold">cittasatipaṭṭhāna</hi>saddādīnaṃ <hi rend="bold">gahapati dhammā</hi>dīnaṃ apekkhanavasena niccaṃ pulliṅgabhāvassa icchitattā.</p>

<p rend="bodytext">Tathā <pb ed="M" n="0.0303" /> hi ekantanapuṃsakaliṅgopi <hi rend="bold">puñña</hi>saddo abhisaṅkhārāpekkhanavasena ‘‘puñño abhisaṅkhāro’’ti pulliṅgo jāto, tathā ekantanapuṃsakaliṅgāpi <hi rend="bold">paduma maṅgala</hi>saddādayo aññassatthassāpekkhanavasena ‘‘padumo bhagavā, padumā devī, maṅgalo bhagavā, maṅgalā itthī’’ti ca pumitthiliṅgā jātā. Ekantapulliṅgāpi hatthivisesavācakā <hi rend="bold">kālāvaka gaṅgeyya</hi>saddādayo <hi rend="bold">kulā</hi>pekkhanavasena ‘‘kālāvakañca gaṅgeyya’’ntiādinā napuṃsakaliṅgā jātā. Tadapekkhanavasena hi <hi rend="bold">aṭṭhakathāyaṃ</hi> ‘‘kālāvako ca gaṅgeyyo’’tiādi pulliṅganiddeso dissati. Evaṃ taṃtadatthānamapekkhanavasena taṃtaṃpakatiliṅgaṃ nāsetvā aparaṃ liṅgaṃ patiṭṭhāpetvā niddeso dissati, na ca tāni sabbānipi liṅgāni taddhitavasena aññaliṅgāni jātāni, atha kho <hi rend="bold">gahapatidhammā</hi>dīnaṃ apekkhanavaseneva aññaliṅgāni jātāni, tasmā ‘‘petāni bhoti puttāni, khādamānā tuvaṃ pure. Siviputtāni cavhaya. Evaṃ dhammāni sutvāna, vippasīdanti paṇḍitā’’tiādīsuyeva liṅgavipallāso icchitabbo anaññāpekkhakattā vutta<hi rend="bold">dhamma</hi>saddādīnaṃ, na pana ‘‘citto gahapati, cittā itthī, satipaṭṭhāno dhammo, citto dhammo, cittā dhammā’’tiādīsu <hi rend="bold">citta</hi>saddādīnaṃ vipallāso icchitabbo <hi rend="bold">gahapati dhammā</hi>dīnaṃ apekkhakattā tesanti niṭṭhametthāvagantabbaṃ, idañca ekaccānaṃ sammohaṭṭhānaṃ, tasmā saddhammaṭṭhitiyā ayaṃ nīti saddhāsampannehi kulaputtehi sādhukaṃ manasi kātabbā.</p>

<p rend="bodytext">Badaratitthavihāravāsī <hi rend="bold">ācariyadhammapālo</hi> pana ‘‘aparimāṇā padā aparimāṇā akkharā aparimāṇā byañjanāti pāḷippadese <pb ed="M" n="0.0304" /> ‘padā akkharā byañjanā’ti liṅgavipallāso katoti daṭṭhabba’’nti āha. Etthāpi mayaṃ ‘‘padā’’ti idaṃ ‘‘indriyā rūpā’’tiādīni viya napuṃsakaliṅgamevāti vadāma <hi rend="bold">o</hi>kārantavasena paṭhamekavacanantabhāvābhāvato, itaradvayaṃ pana napuṃsakaliṅgantipi pulliṅgantipi gahetabbaṃ niggahīta<hi rend="bold">nto</hi>kārantavasena paṭhamekavacanantabhāvassūpalabbhanato. Tathā hi ‘‘puttāni latāni pabbatāni dhammānī’’tiādīnaṃyeva liṅgavipallāsāni icchitabbāni niggahītantavasena paṭhamekavacanantatāya anupaladdhito, tesa<hi rend="bold">ñco</hi>kāra<hi rend="bold">ntā</hi>kārantavasena paṭhamekavacanantatādassanato. ‘‘Jarādhammaṃ mā jīrī’’ti idaṃ pana aññapadatthavasena napuṃsakaṃ jātanti daṭṭhabbaṃ.</p>

<p rend="bodytext">Bhūtaṃ, bhūtāni, bhūtā. Bhūtaṃ, bhūtāni, bhūte. Bhūtena, bhūtehi, bhūtebhi. Bhūtassa, bhūtānaṃ. Bhūtā, bhūtasmā, bhūtamhā, bhūtehi, bhūtebhi. Bhūtassa, bhūtānaṃ. Bhūte, bhūtasmiṃ, bhūtamhi, bhūtesu. Bho bhūta, bhavanto bhūtāni, bhavanto bhūtā. Evaṃ <hi rend="bold">citta</hi>nayena nāmikapadamālā bhavati.</p>

<p rend="bodytext">Iminā nayena ‘‘mahābhūtaṃ bhavittaṃ bhūnaṃ bhavana’’miccādīnaṃ <hi rend="bold">bhū</hi>dhātumayānaṃ niggahītantapadānaṃ aññesañca ‘‘vatta’’miccādīnaṃ niggahītantapadānaṃ nāmikapadamālā veditabbā.</p>

<p rend="gatha1">Vattaṃ rūpaṃ sotaṃ ghānaṃ, dukkhaṃ pupphaṃ jhānaṃ ñāṇaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Dānaṃ sīlaṃ puññaṃ pāpaṃ, vajjaṃ saccaṃ yānaṃ chattaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Sakaṭaṃ kanakaṃ tagaraṃ nagaraṃ, taraṇaṃ caraṇaṃ dharaṇaṃ maraṇaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Nayanaṃ vadanaṃ karaṇaṃ lavanaṃ, vasanaṃ pavanaṃ bhavanaṃ gaganaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Amataṃ puḷinaṃ mālaṃ, āsanaṃ savanaṃ mukhaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Padumaṃ uppalaṃ vassaṃ, locanaṃ sādhanaṃ sukhaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Tāṇaṃ <pb ed="M" n="0.0305" /> mūlaṃ dhanaṃ kūlaṃ, maṅgalaṃ naḷinaṃ phalaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Hiraññaṃ ambujaṃ dhaññaṃ, jālaṃ liṅgaṃ padaṃ jalaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Aṅgaṃ paṇṇaṃ susānaṃ saṃ, āvudhaṃ hadayaṃ vanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sopānaṃ cīvaraṃ pāṇaṃ, alātaṃ indriyaṃ kulaṃ.</p>

<p rend="gatha1">Lohaṃ kaṇaṃ balaṃ pīṭhaṃ, aṇḍaṃ ārammaṇaṃ puraṃ;</p>

<p rend="gathalast">Araññaṃ tīramassattha-miccādīni samuddhare.</p>

<p rend="bodytext">Imāni <hi rend="bold">citta</hi>saddena sabbathāpi sadisāni, imāni pana visadisāni. Seyyathidaṃ –</p>

<p rend="gatha1">‘‘Cammaṃ vesma’’ntiādīni, ekadhāyeva bhijjare;</p>

<p rend="gathalast">‘‘Kammaṃ thāmaṃ guṇava’’nti-ādīni tu anekadhā.</p>

<p rend="bodytext">Kathaṃ?</p>

<p rend="bodytext">Camme, cammasmiṃ, cammamhi, cammani, vesme, vesmasmiṃ, vesmamhi, vesmani, ghamme, ghammasmiṃ, ghammamhi, ghammani. Evaṃ aññānipi yojetabbāni.</p>

<p rend="bodytext">Kammaṃ, kammāni, kammā. Kammaṃ, kammāni, kamme. Kammena, kammunā, kammanā, kammehi, kammebhi. Kammassa, kammuno, kammānaṃ. Kammasmā, kammamhā, kammunā, kammehi, kammebhi. Kammassa, kammuno, kammānaṃ. Kamme, kammasmiṃ, kammamhi, kammani, kammesu. Bho kamma, bhavanto kammāni, bhavanto kammā.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Thāma</hi>saddassa pana tatiyekavacanaṭṭhānādīsu ‘‘thāmena, thāmunā, thāmassa, thāmuno’’ti ca, ‘‘thāmā, thāmasmā, thāmamhā, thāmunā’’ti ca yojetabbaṃ.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Vantu mantu imantu</hi>paccayavataṃ pana niggahītantasaddānaṃ ‘‘guṇavaṃ cittaṃ, rucimaṃ pupphaṃ, pāpimaṃ kulaṃ’’ iccādipayogavasena –</p>

<p rend="bodytext">Guṇavaṃ <pb ed="M" n="0.0306" />, guṇavantāni, guṇavantā, guṇavanti. Guṇavantaṃ, guṇavantāni, guṇavante guṇavanti. Guṇavatā, guṇavantena, guṇavantehi, guṇavantebhi. Guṇavato, guṇavantassa, guṇavataṃ, guṇavantānaṃ. Guṇavatā, guṇavantā, guṇavantasmā, guṇavantamhā, guṇavantehi, guṇavantebhi. Guṇavato, guṇavantassa, guṇavataṃ, guṇavantānaṃ. Guṇavati, guṇavante, guṇavantasmiṃ, guṇavantamhi, guṇavantesu. Bho guṇava, bhavanto guṇavantāni, guṇavanti.</p>

<p rend="bodytext">Evaṃ ‘‘rucimaṃ, rucimantāni, rucima’’ntiiccādinā, ‘‘pāpimaṃ, pāpimantāni, pāpima’’nti iccādinā ca yojetabbaṃ. Apicettha ‘‘guṇavaṃ balavaṃ yasavaṃ satimaṃ gatimaṃ’’iccādinā payogā vitthāretabbā.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Karonta</hi>saddassa ‘‘karontaṃ cittaṃ, karontaṃ kula’’nti payogavasena –</p>

<p rend="bodytext">Karontaṃ, karontāni, karontā, karonti. Karontaṃ, karontāni, karonte, karonti. Karotā, karontena, karontehi, karontebhi. Karoto, karato, karontassa, karontānaṃ, karotaṃ. Karotā, karontā, karontasmā, karontamhā, karontehi, karontebhi. Karoto, karato, karontassa, karontānaṃ, karotaṃ. Karoti, karonte, karontasmiṃ, karontamhi, karontesu. Bho karonta, bhavanto, karontāni, karontā, karontīti yojetabbaṃ.</p>

<p rend="bodytext">Gacchantasaddassa tu ‘‘gacchantaṃ cittaṃ, gacchantaṃ kula’’nti payogavasena –</p>

<p rend="bodytext">Gacchantaṃ, gacchantāni, gacchantā. Gacchantaṃ, gacchantāni, gacchante. Gacchatā, gacchantena, gacchantehi, gacchantebhi. Gacchato, gacchantassa, gacchantānaṃ, gacchataṃ. Gacchatā, gacchantā, gacchantasmā, gacchantamhā, gacchantehi <pb ed="M" n="0.0307" />, gacchantebhi. Gacchato, gacchantassa, gacchantānaṃ, gacchataṃ. Gacchati, gacchante, gacchantasmiṃ, gacchantamhi, gacchantesu. Bho gacchaṃ, bho gacchantā, bhavanto gacchantāni, gacchantāti yojetabbaṃ.</p>

<p rend="bodytext">Evaṃ ‘‘carantaṃ dadantaṃ tiṭṭhantaṃ cintayanta’’ntiādīsupi nāmikapadamālā yojetabbā.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Mahanta</hi>saddassa pana koci bhedo, tathā hi ‘‘bārāṇasirajjaṃ nāma mahā’’ti evaṃ ‘‘mahā’’iti napuṃsakapayogadassanato ‘‘mahantaṃ, mahā, mahantāni, mahantā. Mahantaṃ, mahantāni, mahante. Mahatā’’ti kamo veditabbo. Sabbānetāni <hi rend="bold">citta</hi>saddena visadisāni.</p>

<p rend="bodytext">Savinicchayoyaṃ niggahītantanapuṃsakaliṅgānaṃ pakatirūpassa nāmikapadamālāvibhāgo.</p>

<p rend="centre"><hi rend="bold">Avaṇṇu</hi>kārantatāpakatikaṃ niggahītantaṃ</p>

<p rend="centre">Napuṃsakaliṅgaṃ niṭṭhitaṃ.</p>

<p rend="bodytext">Idāni tassīlatthassa katarassassa <hi rend="bold">atthavibhāvi</hi> iccetassa saddassa nāmikapadamālaṃ vakkhāma pubbācariyamataṃ purecaraṃ katvā –</p>

<p rend="bodytext">Aṭṭhi, aṭṭhī, aṭṭhīni. Aṭṭhiṃ, aṭṭhī, aṭṭhīni. Aṭṭhinā, aṭṭhīhi, aṭṭhībhi. Aṭṭhissa, aṭṭhino, aṭṭhīnaṃ. Aṭṭhinā, aṭṭhīhi, aṭṭhībhi. Aṭṭhissa, aṭṭhino, aṭṭhīnaṃ. Aṭṭhismiṃ, aṭṭhimhi, aṭṭhīsu. Bho aṭṭhi, bhavanto aṭṭhī, bhavanto aṭṭhīni. <hi rend="bold">Yamakamahāthera</hi>mataṃ.</p>

<p rend="bodytext">Kiñcāpettha nissakkavacanaṭṭhāne ‘‘aṭṭhismā, aṭṭhimhā’’ti padāni anāgatāni, tathāpi tattha tattha taṃsadisappayogadassanā gahetabbāni. Yathā pana <hi rend="bold">aṭṭhi</hi>saddassa, evaṃ ‘‘satthi dadhi vāri akkhi acchi’’iccādīnampi rūpāni bhavanti.</p>

<p rend="bodytext">Atthavibhāvi <pb ed="M" n="0.0308" />, atthavibhāvī, atthavibhāvīni. Atthavibhāviṃ, atthavibhāvī, atthavibhāvīni. Atthavibhāvinā, atthavibhāvīhi, atthavibhāvībhi. Atthavibhāvissa, atthavibhāvino, atthavibhāvīnaṃ. Atthavibhāvinā, atthavibhāvismā atthavibhāvimhā, atthavibhāvīhi, atthavibhāvībhi. Atthavibhāvissa, atthavibhāvino, atthavibhāvīnaṃ. Atthavibhāvismiṃ, atthavibhāvimhi, atthavibhāvīsu. Bho atthavibhāvi, bhavanto atthavibhāvī, bhavanto atthavibhāvīni.</p>

<p rend="bodytext">Evaṃ ‘‘dhammavibhāvi, cittānuparivatti, sukhakāri’’iccādīnipi. Tattha <hi rend="bold">aṭṭhi satthi</hi>ādīni padhānaliṅgāni anaññāpekkhakattā, <hi rend="bold">atthavibhāvi dhammavibhāvi</hi>ādīni appadhānaliṅgāni aññāpekkhakattā.</p>

<p rend="bodytext">Savinicchayoyaṃ <hi rend="bold">i</hi>kārantanapuṃsakaliṅgānaṃ pakatirūpassa nāmikapadamālāvibhāgo.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">I</hi>vaṇṇantatāpakatikaṃ <hi rend="bold">i</hi>kārantanapuṃsakaliṅgaṃ niṭṭhitaṃ.</p>

<p rend="bodytext">Idāni katarassassa <hi rend="bold">gotrabhu</hi> iccetassa saddassa nāmikapadamālaṃ vakkhāma pubbācariyamataṃ purecaraṃ katvā –</p>

<p rend="bodytext">Āyu, āyū, āyūni. Āyuṃ, āyū, āyūni. Āyunā, āyūhi, āyūbhi. Āyussa, āyuno, āyūnaṃ. Āyunā, āyūhi, āyūbhi. Āyussa, āyuno, āyūnaṃ. Āyusmiṃ, āyumhi, āyūsu. Bho āyu, bhavanto āyū, bhavanto āyūni. <hi rend="bold">Yamakamahāthera</hi>mataṃ.</p>

<p rend="bodytext">Kiñcāpettha nissakkavacanaṭṭhāne ‘‘āyusmā, āyumhā’’ti padāni anāgatāni, tathāpi tattha tattha taṃsadisappayogadassanato gahetabbāni. Ettha ca <hi rend="bold">āyu</hi>saddo puṃnapuṃsakaliṅgo daṭṭhabbo. Tathā hi pāḷiyaṃ aṭṭhakathāsu ca tassa dviliṅgatā <pb ed="M" n="0.0309" /> dissati. ‘‘Punarāyu ca me laddho, evaṃ jānāhi mārisa. Āyu cassā parikkhīṇo ahosī’’tiādīsu hi <hi rend="bold">āyu</hi>saddo pulliṅgo, tabbasena ‘‘āyu, āyū, āyavo’’tiādinā <hi rend="bold">bhikkhu</hi>nayena yathāsambhavaṃ nāmikapadamālā yojetabbā. ‘‘Aggaṃ āyu ca vaṇṇo ca. Kittakaṃ panassa āyū’’tiādīsu pana napuṃsakaliṅgo, tabbasena ‘‘āyu, āyū, āyūnī’’ti yojitā.</p>

<p rend="bodytext">Gotrabhu, gotrabhū, gotrabhūni. Gotrabhuṃ, gotrabhū, gotrabhūni. Gotrabhunā, gotrabhūhi, gotrabhūbhi. Gotrabhussa, gotrabhuno, gotrabhūnaṃ. Gotrabhunā, gotrabhusmā, gotrabhumhā, gotrabhūhi, gotrabhūbhi. Gotrabhussa, gotrabhuno, gotrabhūnaṃ. Gotrabhusmiṃ, gotrabhumhi, gotrabhūsu. Bho gotrabhu, bhavanto gotrabhū, bhavanto gotrabhūni. Bho gotrabhū, bho gotrabhūni, evaṃ bahuvacanaṃ vā. Ayamamhākaṃ mataṃ, evaṃ ‘‘cittasahabhu’’iccādīnaṃ <hi rend="bold">bhū</hi>dhātumayānaṃ <hi rend="bold">u</hi>kārantasaddānaṃ aññesampi taṃsadisānaṃ nāmikapadamālā yojetabbā. Puggalavācako pana <hi rend="bold">ū</hi>kāranto <hi rend="bold">gotrabhū</hi>saddo pulliṅgapariyāpannattā <hi rend="bold">sabbaññū</hi>naye paviṭṭho. Tatraññe saddā nāma ‘‘cakkhu vasu dhanu dāru tipu madhu siṅgu hiṅgu cittagu’’iccādayo.</p>

<p rend="bodytext">Savinicchayoyaṃ <hi rend="bold">u</hi>kārantanapuṃsakaliṅgānaṃ pakatirūpassa nāmikapadamālāvibhāgo.</p>

<p rend="centre"><hi rend="bold">Uvaṇṇo</hi>kārantatāpakatikaṃ</p>

<p rend="centre"><hi rend="bold">U</hi>kārantanapuṃsakaliṅgaṃ niṭṭhitaṃ.</p>

<p rend="bodytext">Evaṃ niggahītanta <hi rend="bold">i</hi>kāranta <hi rend="bold">u</hi>kārantavasena tividhāni napuṃsakaliṅgāni niravasesato gahitāneva honti. Tesu kesañci <pb ed="M" n="0.0310" /> niggahītantānaṃ kvaci paccattekavacanassa bahuvacanassa <hi rend="bold">e</hi>kārādesavasena bhedo dissati. Seyyathidaṃ? ‘‘Sukhe dukkhe. Ekūnapaññāsa ājīvakasate ekūnapaññāsa paribbājakasate’’iccevamādi. Nanu bho evaṃvidhānaṃ rūpānaṃ pāḷiyaṃ dassanato ‘‘ekārantampi napuṃsakaliṅgaṃ atthī’’ti vattabbanti? Na vattabbaṃ niggahītantogadharūpavisesattā tesaṃ rūpānaṃ. Ādesavasena hi siddhattā visuṃ <hi rend="bold">e</hi>kārantaṃ napuṃsakaliṅgaṃ nāma natthi. Tasmā napuṃsakaliṅgānaṃ yathāvuttā tividhatāyeva gahetabbāti.</p>

<p rend="gatha1">Napuṃsakānamiccevaṃ, liṅgānaṃ nayasālinī;</p>

<p rend="gathalast">Padamālā vibhattā me, sāsanatthaṃ mahesino.</p>

<p rend="gatha1">Yassesā paguṇā sadda-nītiresā subhāvitā;</p>

<p rend="gathalast">Sāsane kulaputtānaṃ, saraṇaṃ so parāyaṇaṃ.</p>

<p rend="centre">Iti navaṅge sāṭṭhakathe piṭakattaye byappathagatīsu viññūnaṃ</p>

<p rend="centre">Kosallatthāya kate saddanītippakaraṇe</p>

<p rend="centre">Napuṃsakaliṅgānaṃ pakatirūpassa nāmikapadamālāvibhāgo</p>

<p rend="centre">Navamo paricchedo.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
